CHƯƠNG VIII
PHƯƠNG PHÁP DẠY - HỌC MỸ THUẬT

I. GIỚI THIỆU CHƯƠNG TRÌNH MÔN MỸ THUẬT Ở TIỂU HỌC
1. Mục tiêu
Mục tiêu của nền giáo dục của chúng ta là đào tạo những con người phát triển hài hoà nhiều mặt (đức dục, trí dục, mỹ dục, và lao động).
Thực hiện nhiệm vụ mỹ dục (giáo dục cái đẹp) phải thông qua nhiều hoạt động, nhiều môn học, trong đó mỹ thuật có một vị trí quan trọng - là môn cơ sở của giáo dục thẩm mỹ, môn mỹ thuật chỉ ra những quan điểm, những tiêu chuẩn của cái đẹp. Vì vậy, từ lâu môn mỹ thuật đã là môn học chính thức trong chương trình giảng dạy ở trường phổ thông, nó gắn bó chặt chẽ với các môn học khác để tạo ra chất lượng đào tạo.
Môn mỹ thuật ở trường phổ thông không nhằm đào tạo học sinh thành những người chuyên làm công tác mỹ thuật, mà mục đích chủ yếu là làm cho đông đảo học sinh được tiếp xúc với hoạt động nghệ thuật, để các em có hiểu biết về những yếu tố làm ra vẻ đẹp và những tiêu chuẩn của cái đẹp. Trên cơ sở đó bồi dưỡng thị hiếu, tình cảm thẩm mĩ, giúp các em có thể cảm thụ vẻ đẹp của tác phẩm hội hoạ, vẻ đẹp của thiên nhiên, của quê hương, biết lựa chọn và biểu lộ vẻ đẹp trong cuộc sống (ứng xử), biết bảo vệ cái đẹp. Bên cạnh đó môn mỹ thuật còn có mục đích bồi dưỡng năng khiếu và khả năng sáng tạo nghệ thuật cho học sinh (ở mức độ bước đầu). Môn mỹ thuật có các nhiệm vụ như sau:
a. Góp phần giáo dục thẩm mỹ cho học sinh cụ thể là bồi dưỡng, nâng cao thị hiếu thẩm mĩ, năng lực nhận thức cái đẹp.
b. Rèn luyện tri giác, thị giác và khả năng thể hiện đối tượng vẽ cho học sinh, thông qua thực hành mỹ thuật các em được rèn luyện cách phân tích, so sánh, đối chiếu với phương pháp từ bao quát đến chi tiết điều đó giúp cho tư duy phát triển.
c. Tạo điều kiện giúp cho học sinh học tốt các môn học khác: bản thân nội dung môn mỹ thuật cần có nhiều tri thức của các môn khoa học khác hỗ trợ như toán, văn, sinh học… ngược lại môn mỹ thuật, một môn được các em ưa thích, biết vẽ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh có năng khiếu có thể học tốt các môn học khác.
d. Bồi dưỡng năng khiếu nghệ thuật cho học sinh tạo điều kiện cho học sinh có năng khiếu có thể theo học các trường chuyên nghiệp.
2. Cấu trúc và nội dung chương trình
Do đặc điểm của môn học, nên chương trình mỹ thuật ở tiểu học được cấu tạo theo hướng đồng tâm (hay còn gọi là cấu tạo theo hình xoắn ốc), có nghĩa là những vấn đề đề cập ở lớp dưới sẽ được củng cố và phát triển ở các lớp trên.
Do đặc điểm tri giác và tư duy của học sinh tiểu học nên các giờ vẽ trong chương trình được chia làm hai giai đoạn để có điều kiện giáo dục, rèn luyện, chuyển tri giác và tư duy của các em về đồ vật (đối tượng vẽ) từ cảm tính cụ thể sang cách nhìn và suy nghĩ về đồ vật chính xác hơn. Chương trình mỹ thuật ở tiểu học được chia ra làm hai giai đoạn:
- Giai đoạn các lớp 1, 2, 3. Gộp chung với thủ công và âm nhạc thành môn nghệ thuật.
- Giai đoạn các lớp 4 và lớp 5. Gọi là môn mỹ thuật.
- Xuất phát từ mục đích, nhiệm vụ của môn mỹ thuật ở tiểu học chương trình có 5 phần (phân môn mỹ thuật) sau đây:
+ Vẽ theo mẫu + Thường thức mỹ thuật
+ Vẽ trang trí + Tập nặn, tạo dáng tự do
+ Vẽ tranh
a. Vẽ theo mẫu
Nhiệm vụ của nó là dạy cho học sinh biết cách quan sát, so sánh, phân tích, tổng hợp
để nắm được đặc điểm, cấu trúc, tỉ lệ, màu sắc, chất liệu của đồ vật và biết thể hiện sự tương
quan của đối tượng trên tờ giấy. Qúa trình thực hành giúp cho học sinh nắm được những nét tiêu biểu của đồ vật, giúp trí nhớ được bền vững, góp phần phát triển trí tuệ cho học sinh.
Nói cách khác vẽ theo mẫu có nhiệm vụ rèn luyện tri giác thị giác và khả năng thể hiện đối tượng vẽ cho học sinh.
Nội dung vẽ theo mẫu có một số điểm chính sau đây:
Việc rèn luyện nền nếp học vẽ như cách ngồi vẽ, cách cầm bút, cách sử dụng màu, cách trình bày hình vẽ trên trang giấy…luôn được quán triệt trong tất cả các giờ học mỹ thuật từ lớp 1 đến lớp 5
- Giờ học vẽ theo mẫu ở các